janbebe
پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

" یلدا دختر بالابلند ایرانی را محترم بشماریم "

" یلدا واژه‌ای سریانی به معنی  زادن است و از این‌روی نخستین شب از دی‌ماه چنین نام گرفته که بر پایه باور ایرانیان کهن، در این شب، مهر یا میترا زاده شده است.

مهر یا میترا چهره‌ای است با چند نمود در تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین که کهن‌ترین نمود، ایزد پیمان و دوستی است که از آن واژه مهر در این معنی بر جای مانده است.

دیگر نمود مهر نام دین‌آوری است که ۶۰ سال پس از تازش اسکندر گجسته به ایران و ۳۰ سال پس از برپایی جهانشاهی اشکانی در یکی از شهرهای خاوری ایران از دوشیزه‌ای به نام ناهید زاده شده است.

این آیین در ایران روایی یافت و پس از آن در قلمرو جهانشاهی روم چند تن از پادشاهان این سرزمین به آیین مهر گرویدند.

این آیین در پی کشاکش‌های روزگار و ناسازی کسانی که با آن دمساز نبودند، اندک اندک از میان رفت؛ اما در ژرفای فرهنگ و تبارشناسی ایران بر جای مانده است.

خورشید سومین نمود مهر است. یادگار و بازتاب این نمود هنوز در زبان پارسی برجاست و اندک اندک مهر باستانی با خورشید درآمیخت و در باورشناسی مهری، خورشید، ستارگان و آسمان کارکردی بنیادین دارند.

به هر روی، ما هنوز نمادهای خورشیدی را بر خوان آیینی شب یلدا می‌بینیم که یکی از برجسته‌ترین و بنیادی‌ترین این نمادها، انار است که در رنگ و ریخت یادآور خورشید است.

در سالیان پسین هندوانه نیز بر این خوان افزوده شده است.

درباره‌ی آیین‌ها و رسوم سنتی شب یلدا، آگاهی باریک و روشنی در دست نیست؛ زیرا آبشخورهای مهری از میان رفته؛ اما بر پایه‌ی آن‌چه که در خوان یلدا می‌بینیم، می‌توان رسم و راه‌های این آیین کهن را گمان زد.

بیک نمونه از این آیین‌ها دانه‌های خشک است که به شیوه‌ای رازآلود بر خوان شب یلدا می‌نهند و ایرانیان با این دانه‌ها و آجیل، مهر را به پاس دهش‌های او به جهانیان بزرگ می‌دارند.

 از سوی دیگر، شب یلدا در نخستین شب از دی‌ماه برگزار می‌شود که درازترین شب سال هم هست و در چنین شبی نیاز به خورشید و دمیدن آن بیش از هر زمان دیگری جان‌ها را برمی‌انگیزد و به شور می‌آورد.

 از این‌روی ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

 خواندن دیوان‌های شعر پارسی و خصوصا دیوان حافظ و فال گرفتن با آن و همچنین گرد یکدیگر برآمدن و به بزم نشستن و شب را در کنار خویشان و دوستان گذرانیدن هم از دیگر آیین‌های کهن شب یلدا ست"

نویسنده: میرجلال الدین کزازی

 


آیا این مطلب برایتان مفید بود؟

دیدگاه‌ها

دیدگاه شما

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.

تازه‌ترین‌ها

علت نازک شدن و ریزش مو را بشناسید!

علت نازک شدن و ریزش مو را بشناسید!

«هومن سیدی» حال «بهاره رهنما» را گرفت!

«هومن سیدی» حال «بهاره رهنما» را گرفت!

«جمعه سیاه» ۱۷ هزار ایرانی را راهی ترکیه کرد

«جمعه سیاه» ۱۷ هزار ایرانی را راهی ترکیه کرد

شوکه کننده: چرا باید نوشیدن آب پرتقال را متوقف کنید؟!

شوکه کننده: چرا باید نوشیدن آب پرتقال را متوقف کنید؟!

ویدئو منتشر شده از فرامرز صدیقی و وضعیت خاصش!

ویدئو منتشر شده از فرامرز صدیقی و وضعیت خاصش!

بازیگران مطرح برای بازی در آگهی‌های تلویزیونی چقدر می‌گیرند؟

بازیگران مطرح برای بازی در آگهی‌های تلویزیونی چقدر می‌گیرند؟

فال حافظ امروز / 11 آذر ماه با تفسیر دقیق

فال حافظ امروز / 11 آذر ماه با تفسیر دقیق

11 آذر ماه؛ فال ابجد امروز

11 آذر ماه؛ فال ابجد امروز

افشای اسناد تقلب دیجی‌کالا در کمپین بلک فرایدی / پاسخ دیجی‌کالا

افشای اسناد تقلب دیجی‌کالا در کمپین بلک فرایدی / پاسخ دیجی‌کالا

میکاپ خاص و بسیار زیبای لیندا کیانی

میکاپ خاص و بسیار زیبای لیندا کیانی

بوتاکس مو؛ هر آنچه باید دربارۀ بوتاکس مو بدانید

بوتاکس مو؛ هر آنچه باید دربارۀ بوتاکس مو بدانید

با این روش در کمتر از یک دقیقه به خواب فرو می‌روید!

با این روش در کمتر از یک دقیقه به خواب فرو می‌روید!

فال حافظ امروز / 10 آذر ماه با تفسیر دقیق

فال حافظ امروز / 10 آذر ماه با تفسیر دقیق

10 آذر ماه؛ فال ابجد امروز

10 آذر ماه؛ فال ابجد امروز

آتش بازی دردسرساز تماشاگران روس در حضور آزمون + فیلم

آتش بازی دردسرساز تماشاگران روس در حضور آزمون + فیلم

این ارز دیجیتال به اندازه بیت کوین صعود خواهد کرد

این ارز دیجیتال به اندازه بیت کوین صعود خواهد کرد

اهمیت متن دست‌نویس ۱۳ میلیون دلاری اینشتین چیست

اهمیت متن دست‌نویس ۱۳ میلیون دلاری اینشتین چیست

دلنوشته جگرسوز همسر مهرداد میناوند برای همسرش در سالگرد ازدوجشان

دلنوشته جگرسوز همسر مهرداد میناوند برای همسرش در سالگرد ازدوجشان

۱۳ عادت غلط که باعث می شود پیرتر به نظر برسید!

۱۳ عادت غلط که باعث می شود پیرتر به نظر برسید!

بهترین روش برای تمیز کردن بالش و تشک

بهترین روش برای تمیز کردن بالش و تشک

فال حافظ امروز / 9 آذر ماه با تفسیر دقیق

فال حافظ امروز / 9 آذر ماه با تفسیر دقیق

9 آذر ماه؛ فال ابجد امروز

9 آذر ماه؛ فال ابجد امروز

شخصیت آدم ها را از روی مدل پیام دادنشان بشناسید

شخصیت آدم ها را از روی مدل پیام دادنشان بشناسید

رتبه‌بندی برترین دانشگاه‌های کانادا در ۵ رشته

رتبه‌بندی برترین دانشگاه‌های کانادا در ۵ رشته

۱۰ ترفند لباس پوشیدن برای قدبلند به نظر رسیدن

۱۰ ترفند لباس پوشیدن برای قدبلند به نظر رسیدن