پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

" یلدا دختر بالابلند ایرانی را محترم بشماریم "

" یلدا واژه‌ای سریانی به معنی  زادن است و از این‌روی نخستین شب از دی‌ماه چنین نام گرفته که بر پایه باور ایرانیان کهن، در این شب، مهر یا میترا زاده شده است.

مهر یا میترا چهره‌ای است با چند نمود در تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین که کهن‌ترین نمود، ایزد پیمان و دوستی است که از آن واژه مهر در این معنی بر جای مانده است.

دیگر نمود مهر نام دین‌آوری است که ۶۰ سال پس از تازش اسکندر گجسته به ایران و ۳۰ سال پس از برپایی جهانشاهی اشکانی در یکی از شهرهای خاوری ایران از دوشیزه‌ای به نام ناهید زاده شده است.

این آیین در ایران روایی یافت و پس از آن در قلمرو جهانشاهی روم چند تن از پادشاهان این سرزمین به آیین مهر گرویدند.

این آیین در پی کشاکش‌های روزگار و ناسازی کسانی که با آن دمساز نبودند، اندک اندک از میان رفت؛ اما در ژرفای فرهنگ و تبارشناسی ایران بر جای مانده است.

خورشید سومین نمود مهر است. یادگار و بازتاب این نمود هنوز در زبان پارسی برجاست و اندک اندک مهر باستانی با خورشید درآمیخت و در باورشناسی مهری، خورشید، ستارگان و آسمان کارکردی بنیادین دارند.

به هر روی، ما هنوز نمادهای خورشیدی را بر خوان آیینی شب یلدا می‌بینیم که یکی از برجسته‌ترین و بنیادی‌ترین این نمادها، انار است که در رنگ و ریخت یادآور خورشید است.

در سالیان پسین هندوانه نیز بر این خوان افزوده شده است.

درباره‌ی آیین‌ها و رسوم سنتی شب یلدا، آگاهی باریک و روشنی در دست نیست؛ زیرا آبشخورهای مهری از میان رفته؛ اما بر پایه‌ی آن‌چه که در خوان یلدا می‌بینیم، می‌توان رسم و راه‌های این آیین کهن را گمان زد.

بیک نمونه از این آیین‌ها دانه‌های خشک است که به شیوه‌ای رازآلود بر خوان شب یلدا می‌نهند و ایرانیان با این دانه‌ها و آجیل، مهر را به پاس دهش‌های او به جهانیان بزرگ می‌دارند.

 از سوی دیگر، شب یلدا در نخستین شب از دی‌ماه برگزار می‌شود که درازترین شب سال هم هست و در چنین شبی نیاز به خورشید و دمیدن آن بیش از هر زمان دیگری جان‌ها را برمی‌انگیزد و به شور می‌آورد.

 از این‌روی ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

 خواندن دیوان‌های شعر پارسی و خصوصا دیوان حافظ و فال گرفتن با آن و همچنین گرد یکدیگر برآمدن و به بزم نشستن و شب را در کنار خویشان و دوستان گذرانیدن هم از دیگر آیین‌های کهن شب یلدا ست"

نویسنده: میرجلال الدین کزازی

 


آیا این مطلب برایتان مفید بود؟

دیدگاه‌ها

دیدگاه شما

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.

تارنماگستر

تازه‌ترین‌ها

نیکلاس کیج برای بار پنجم ازدواج کرد؛ همه همسران نیکلاس کیج

نیکلاس کیج برای بار پنجم ازدواج کرد؛ همه همسران نیکلاس کیج

چگونه سفره هفت سین را با رعایت اصول فنگ شویی بچینیم

چگونه سفره هفت سین را با رعایت اصول فنگ شویی بچینیم

ده علامت در بدن که نشان دهنده تغذیه سالم است

ده علامت در بدن که نشان دهنده تغذیه سالم است

سال 1400 نماد چه حیوانی است؟ همه آنچه باید در مورد سال گاو بدانید

سال 1400 نماد چه حیوانی است؟ همه آنچه باید در مورد سال گاو بدانید

انگلیسی‌ها هر ۵ دقیقه ۳ هزار کیلو لباس دور می ریزند

انگلیسی‌ها هر ۵ دقیقه ۳ هزار کیلو لباس دور می ریزند

تحلیل تتلیتی‌ها یا طرفداران امیر تتلو توسط یک جامعه شناس

تحلیل تتلیتی‌ها یا طرفداران امیر تتلو توسط یک جامعه شناس

روش تهیه همبرگر خانگی همراه با نکات طلایی

روش تهیه همبرگر خانگی همراه با نکات طلایی

11 باری که ملکه الیزابت خودش قوانین و پروتکل‌های سلطنتی را شکست

11 باری که ملکه الیزابت خودش قوانین و پروتکل‌های سلطنتی را شکست

۵ نمونه از عجیب‌ترین موارد روانشناسی در تاریخ

۵ نمونه از عجیب‌ترین موارد روانشناسی در تاریخ

جنجال تازه ساسی مانکن در فضای مجازی؛  واکنش کاربران توئیتر به آهنگ جدید ساسی مانکن

جنجال تازه ساسی مانکن در فضای مجازی؛ واکنش کاربران توئیتر به آهنگ جدید ساسی مانکن

طرز تهیه دلمه سبزیجات؛ خوشمزه با ظاهری اشتها برانگیز

طرز تهیه دلمه سبزیجات؛ خوشمزه با ظاهری اشتها برانگیز

ریحانه پارسا ادعا کرد که غیرمعمول است!

ریحانه پارسا ادعا کرد که غیرمعمول است!

حکم قصاص آرمان به اتهام قتل غزاله تأیید شد

حکم قصاص آرمان به اتهام قتل غزاله تأیید شد

نحوه استایل کردن کتانی سفید؛ کتانی سفید را چه جوری ست کنیم ؟

نحوه استایل کردن کتانی سفید؛ کتانی سفید را چه جوری ست کنیم ؟

تزئین تخم مرغ سفره هفت سین به شکل گاو برای سال 1400 که سال گاو است

تزئین تخم مرغ سفره هفت سین به شکل گاو برای سال 1400 که سال گاو است

کیف‌های مد سال 1400؛   کیف‌های زنانه ترند سال 2021 و سال 1400 را بشناسید

کیف‌های مد سال 1400؛ کیف‌های زنانه ترند سال 2021 و سال 1400 را بشناسید

خداحافظی شهاب حسینی از اینستاگرام؛ وصلم. اما نه به آنجا که پندار شماست

خداحافظی شهاب حسینی از اینستاگرام؛ وصلم. اما نه به آنجا که پندار شماست

جواد خواجوی بازیگر سریال نوروز رنگی شد

جواد خواجوی بازیگر سریال نوروز رنگی شد

اینستاگرام ستاره‌های ایرانی در روز پدر؛ از بهاره رهنما تا نوید محمدزاده

اینستاگرام ستاره‌های ایرانی در روز پدر؛ از بهاره رهنما تا نوید محمدزاده

محمد معتمدی - گرگ و میش

محمد معتمدی - گرگ و میش

نیمه‌ی دیده نشده‌ی نقش والدین در تربیت فرزند

نیمه‌ی دیده نشده‌ی نقش والدین در تربیت فرزند

سام اصغری این بار در کنار سوپر مدل امریكایی

سام اصغری این بار در کنار سوپر مدل امریكایی

زنی که جذاب‌ترین مادربزرگ دنیا لقب گرفته، رازهای جوانی خود را فاش کرد

زنی که جذاب‌ترین مادربزرگ دنیا لقب گرفته، رازهای جوانی خود را فاش کرد

علت اصلی طلاق کیم کارداشیان و کانیه وست چیست؟

علت اصلی طلاق کیم کارداشیان و کانیه وست چیست؟

جدیدترین عاشقانه بهاره رهنما و همسرش

جدیدترین عاشقانه بهاره رهنما و همسرش