پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

" یلدا دختر بالابلند ایرانی را محترم بشماریم "

" یلدا واژه‌ای سریانی به معنی  زادن است و از این‌روی نخستین شب از دی‌ماه چنین نام گرفته که بر پایه باور ایرانیان کهن، در این شب، مهر یا میترا زاده شده است.

مهر یا میترا چهره‌ای است با چند نمود در تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین که کهن‌ترین نمود، ایزد پیمان و دوستی است که از آن واژه مهر در این معنی بر جای مانده است.

دیگر نمود مهر نام دین‌آوری است که ۶۰ سال پس از تازش اسکندر گجسته به ایران و ۳۰ سال پس از برپایی جهانشاهی اشکانی در یکی از شهرهای خاوری ایران از دوشیزه‌ای به نام ناهید زاده شده است.

این آیین در ایران روایی یافت و پس از آن در قلمرو جهانشاهی روم چند تن از پادشاهان این سرزمین به آیین مهر گرویدند.

این آیین در پی کشاکش‌های روزگار و ناسازی کسانی که با آن دمساز نبودند، اندک اندک از میان رفت؛ اما در ژرفای فرهنگ و تبارشناسی ایران بر جای مانده است.

خورشید سومین نمود مهر است. یادگار و بازتاب این نمود هنوز در زبان پارسی برجاست و اندک اندک مهر باستانی با خورشید درآمیخت و در باورشناسی مهری، خورشید، ستارگان و آسمان کارکردی بنیادین دارند.

به هر روی، ما هنوز نمادهای خورشیدی را بر خوان آیینی شب یلدا می‌بینیم که یکی از برجسته‌ترین و بنیادی‌ترین این نمادها، انار است که در رنگ و ریخت یادآور خورشید است.

در سالیان پسین هندوانه نیز بر این خوان افزوده شده است.

درباره‌ی آیین‌ها و رسوم سنتی شب یلدا، آگاهی باریک و روشنی در دست نیست؛ زیرا آبشخورهای مهری از میان رفته؛ اما بر پایه‌ی آن‌چه که در خوان یلدا می‌بینیم، می‌توان رسم و راه‌های این آیین کهن را گمان زد.

بیک نمونه از این آیین‌ها دانه‌های خشک است که به شیوه‌ای رازآلود بر خوان شب یلدا می‌نهند و ایرانیان با این دانه‌ها و آجیل، مهر را به پاس دهش‌های او به جهانیان بزرگ می‌دارند.

 از سوی دیگر، شب یلدا در نخستین شب از دی‌ماه برگزار می‌شود که درازترین شب سال هم هست و در چنین شبی نیاز به خورشید و دمیدن آن بیش از هر زمان دیگری جان‌ها را برمی‌انگیزد و به شور می‌آورد.

 از این‌روی ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

 خواندن دیوان‌های شعر پارسی و خصوصا دیوان حافظ و فال گرفتن با آن و همچنین گرد یکدیگر برآمدن و به بزم نشستن و شب را در کنار خویشان و دوستان گذرانیدن هم از دیگر آیین‌های کهن شب یلدا ست"

نویسنده: میرجلال الدین کزازی

 

دیدگاه‌ها

دیدگاه شما

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.

تازه‌ترین‌ها

اتفاقات عجیب و غریب قسمت سی و نهم سریال «دل»

اتفاقات عجیب و غریب قسمت سی و نهم سریال «دل»

اظهارنظر مجری بی‌حجاب مصر در باره زنان با حجاب جنجالی شد

اظهارنظر مجری بی‌حجاب مصر در باره زنان با حجاب جنجالی شد

شوخی حسن ریوندی با احسان علیخانی و عصر جدید

شوخی حسن ریوندی با احسان علیخانی و عصر جدید

کشف قدیمی‌ترین اسپرم جانوری جهان در میانمار

کشف قدیمی‌ترین اسپرم جانوری جهان در میانمار

نظر امین حیایی در موردهدیه تهرانی، لیلا حاتمی و نیکی کریمی

نظر امین حیایی در موردهدیه تهرانی، لیلا حاتمی و نیکی کریمی

آمار امروزِ کرونا، فوتی‌ها و مبتلایان/ آمار کرونا 27 شهریور

آمار امروزِ کرونا، فوتی‌ها و مبتلایان/ آمار کرونا 27 شهریور

20 مدل ژاکت بافتنی شیک دخترانه+ تصاویر

20 مدل ژاکت بافتنی شیک دخترانه+ تصاویر

کشف بقایای سالم یک خرس از عصر یخبندان در شمال روسیه

کشف بقایای سالم یک خرس از عصر یخبندان در شمال روسیه

جزئیات عرضه اولیه «وسپهر» / چقدر نقدینگی لازم است؟

جزئیات عرضه اولیه «وسپهر» / چقدر نقدینگی لازم است؟

کیم کارداشیان به جمع تحریم‌کنندگان فیسبوک و اینستاگرام پیوست

کیم کارداشیان به جمع تحریم‌کنندگان فیسبوک و اینستاگرام پیوست

برای جذاب بودن در اولین قرار ملاقات هرگز این رنگ را نپوشید

برای جذاب بودن در اولین قرار ملاقات هرگز این رنگ را نپوشید

آغاز اکران آقای سانسور در سینماها

آغاز اکران آقای سانسور در سینماها

تاثیرات شگفت انگیز ورزش بر ریزش مو

تاثیرات شگفت انگیز ورزش بر ریزش مو

آمار امروزِ کرونا، فوتی‌ها و مبتلایان/ آمار کرونا 26 شهریور

آمار امروزِ کرونا، فوتی‌ها و مبتلایان/ آمار کرونا 26 شهریور

قتل دلخراش کودک 6 ساله توسط زن‌عموی ظالم‌اش

قتل دلخراش کودک 6 ساله توسط زن‌عموی ظالم‌اش

اتفاق عجیب روی آنتن زنده؛  تذکر سازنده ربات به مجریان تلویزیون

اتفاق عجیب روی آنتن زنده؛ تذکر سازنده ربات به مجریان تلویزیون

پیروزی پرسپولیس ایران مقابل التعاون عربستان

پیروزی پرسپولیس ایران مقابل التعاون عربستان

کشف نشانه‌های حیات در سیاره زهره / پایان مأموریت کاوشگر کاسینی در میان حلقه های اطراف زحل

کشف نشانه‌های حیات در سیاره زهره / پایان مأموریت کاوشگر کاسینی در میان حلقه های اطراف زحل

پرس پلاستیک بدون دستگاه در خانه با ۲ ترفند ساده

پرس پلاستیک بدون دستگاه در خانه با ۲ ترفند ساده

بیوگرافی روح الله زمانی همراه عکس‌ها و زندگی شخصی

بیوگرافی روح الله زمانی همراه عکس‌ها و زندگی شخصی

متولدین کدام فصل عمر طولانی‌تری دارند؟

متولدین کدام فصل عمر طولانی‌تری دارند؟

روش‌های ساده برای زیبا بودن بدون آرایش که هر خانمی باید بداند

روش‌های ساده برای زیبا بودن بدون آرایش که هر خانمی باید بداند

آمار امروزِ کرونا، فوتی‌ها و مبتلایان/ آمار کرونا 24 شهریور

آمار امروزِ کرونا، فوتی‌ها و مبتلایان/ آمار کرونا 24 شهریور

فیلم جدید کریستوفر نولان ۲۰۰ میلیون دلاری شد

فیلم جدید کریستوفر نولان ۲۰۰ میلیون دلاری شد

ترندهای محبوب پاییز 99/ پاییز امسال چی مُد شده

ترندهای محبوب پاییز 99/ پاییز امسال چی مُد شده