janbebe
پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

" یلدا دختر بالابلند ایرانی را محترم بشماریم "

" یلدا واژه‌ای سریانی به معنی  زادن است و از این‌روی نخستین شب از دی‌ماه چنین نام گرفته که بر پایه باور ایرانیان کهن، در این شب، مهر یا میترا زاده شده است.

مهر یا میترا چهره‌ای است با چند نمود در تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین که کهن‌ترین نمود، ایزد پیمان و دوستی است که از آن واژه مهر در این معنی بر جای مانده است.

دیگر نمود مهر نام دین‌آوری است که ۶۰ سال پس از تازش اسکندر گجسته به ایران و ۳۰ سال پس از برپایی جهانشاهی اشکانی در یکی از شهرهای خاوری ایران از دوشیزه‌ای به نام ناهید زاده شده است.

این آیین در ایران روایی یافت و پس از آن در قلمرو جهانشاهی روم چند تن از پادشاهان این سرزمین به آیین مهر گرویدند.

این آیین در پی کشاکش‌های روزگار و ناسازی کسانی که با آن دمساز نبودند، اندک اندک از میان رفت؛ اما در ژرفای فرهنگ و تبارشناسی ایران بر جای مانده است.

خورشید سومین نمود مهر است. یادگار و بازتاب این نمود هنوز در زبان پارسی برجاست و اندک اندک مهر باستانی با خورشید درآمیخت و در باورشناسی مهری، خورشید، ستارگان و آسمان کارکردی بنیادین دارند.

به هر روی، ما هنوز نمادهای خورشیدی را بر خوان آیینی شب یلدا می‌بینیم که یکی از برجسته‌ترین و بنیادی‌ترین این نمادها، انار است که در رنگ و ریخت یادآور خورشید است.

در سالیان پسین هندوانه نیز بر این خوان افزوده شده است.

درباره‌ی آیین‌ها و رسوم سنتی شب یلدا، آگاهی باریک و روشنی در دست نیست؛ زیرا آبشخورهای مهری از میان رفته؛ اما بر پایه‌ی آن‌چه که در خوان یلدا می‌بینیم، می‌توان رسم و راه‌های این آیین کهن را گمان زد.

بیک نمونه از این آیین‌ها دانه‌های خشک است که به شیوه‌ای رازآلود بر خوان شب یلدا می‌نهند و ایرانیان با این دانه‌ها و آجیل، مهر را به پاس دهش‌های او به جهانیان بزرگ می‌دارند.

 از سوی دیگر، شب یلدا در نخستین شب از دی‌ماه برگزار می‌شود که درازترین شب سال هم هست و در چنین شبی نیاز به خورشید و دمیدن آن بیش از هر زمان دیگری جان‌ها را برمی‌انگیزد و به شور می‌آورد.

 از این‌روی ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

 خواندن دیوان‌های شعر پارسی و خصوصا دیوان حافظ و فال گرفتن با آن و همچنین گرد یکدیگر برآمدن و به بزم نشستن و شب را در کنار خویشان و دوستان گذرانیدن هم از دیگر آیین‌های کهن شب یلدا ست"

نویسنده: میرجلال الدین کزازی

 


آیا این مطلب برایتان مفید بود؟

دیدگاه‌ها

دیدگاه شما

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.

تازه‌ترین‌ها

علی کریمی از دخترش رونمایی کرد

علی کریمی از دخترش رونمایی کرد

علائم کمبود ویتامین B ۱۲ چیست؟

علائم کمبود ویتامین B ۱۲ چیست؟

زمان پخش و تکرار برنامه دورهمی و خندوانه

زمان پخش و تکرار برنامه دورهمی و خندوانه

اختراع جدید دانشمندان؛ تست تشخیص یک دقیقه ای کرونا از طریق تنفس

اختراع جدید دانشمندان؛ تست تشخیص یک دقیقه ای کرونا از طریق تنفس

تولد 44 سالگی مهناز افشار در آلمان+ تصاویر

تولد 44 سالگی مهناز افشار در آلمان+ تصاویر

رضا رشیدپور مهاجرت کرد! واکنش رضا رشیدپور به خبر مهاجرتش از ایران

رضا رشیدپور مهاجرت کرد! واکنش رضا رشیدپور به خبر مهاجرتش از ایران

منیزیم برای بانوان چه فوایدی دارد؟

منیزیم برای بانوان چه فوایدی دارد؟

سردار آزمون این 5 نفر را الگوهای زندگی خود نامید

سردار آزمون این 5 نفر را الگوهای زندگی خود نامید

سورپرایز دیدنی امین حیایی برای جشن تولدش در سال 1400

سورپرایز دیدنی امین حیایی برای جشن تولدش در سال 1400

۱۰ بازیکن برتر فوتبال جهان در فصل ۲۰۲۱_۲۰۲۰

۱۰ بازیکن برتر فوتبال جهان در فصل ۲۰۲۱_۲۰۲۰

لباس‌های کپی‌ شده  هنرپیشه های ایرانی از سلبیریتی‌های خارجی

لباس‌های کپی‌ شده هنرپیشه های ایرانی از سلبیریتی‌های خارجی

بازیگر نقش رمال در سریال زیرخاکی را بیشتر بشناسید

بازیگر نقش رمال در سریال زیرخاکی را بیشتر بشناسید

25 هزار امضا برای شفاف سازی مرگ علی انصاریان

25 هزار امضا برای شفاف سازی مرگ علی انصاریان

آیا درگذشت فرح پهلوی واقعیت دارد؟

آیا درگذشت فرح پهلوی واقعیت دارد؟

10 حقیقت جالب درباره بدن انسان که شما را متعجب خواهد کرد!

10 حقیقت جالب درباره بدن انسان که شما را متعجب خواهد کرد!

این اتفاقات اعصاب خورد کن روزانه روان همه را به هم می‌ریزد

این اتفاقات اعصاب خورد کن روزانه روان همه را به هم می‌ریزد

عصبانیت امیر تتلو از رسانه‌ها؛ تکذیب حمایت از رئیسی

عصبانیت امیر تتلو از رسانه‌ها؛ تکذیب حمایت از رئیسی

بیوگرافی کامل گیتی قاسمی بازیگر نقش

بیوگرافی کامل گیتی قاسمی بازیگر نقش "کشور" در سریال زیرخاکی 2

پردرآمدترین ورزشکار زن جهان کیست؟

پردرآمدترین ورزشکار زن جهان کیست؟

آموزش تهیه تارت کوکی بروانی به روش اروپایی

آموزش تهیه تارت کوکی بروانی به روش اروپایی

حمایت دوباره تتلو از کاندیدای محبوب‌اش

حمایت دوباره تتلو از کاندیدای محبوب‌اش

ترندهای لباس زنانه بهار و تابستان 2021 که هر خانمی باید بداند؛ ترندهای تابستانه 1400 را بشناسید

ترندهای لباس زنانه بهار و تابستان 2021 که هر خانمی باید بداند؛ ترندهای تابستانه 1400 را بشناسید

کنایه سریال زیر خاکی به آقای روحانی؛ من خودم امروز صبح فهمیدم

کنایه سریال زیر خاکی به آقای روحانی؛ من خودم امروز صبح فهمیدم

سوتی بزرگ مهران مدیری در پشت صحنه دراکولا

سوتی بزرگ مهران مدیری در پشت صحنه دراکولا

دست‌نوشته اینشتین درباره معادله معروف E=mc² حراج شد

دست‌نوشته اینشتین درباره معادله معروف E=mc² حراج شد