پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

پیشینه اصلی شب یلدا چیست؟

ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

" یلدا دختر بالابلند ایرانی را محترم بشماریم "

" یلدا واژه‌ای سریانی به معنی  زادن است و از این‌روی نخستین شب از دی‌ماه چنین نام گرفته که بر پایه باور ایرانیان کهن، در این شب، مهر یا میترا زاده شده است.

مهر یا میترا چهره‌ای است با چند نمود در تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین که کهن‌ترین نمود، ایزد پیمان و دوستی است که از آن واژه مهر در این معنی بر جای مانده است.

دیگر نمود مهر نام دین‌آوری است که ۶۰ سال پس از تازش اسکندر گجسته به ایران و ۳۰ سال پس از برپایی جهانشاهی اشکانی در یکی از شهرهای خاوری ایران از دوشیزه‌ای به نام ناهید زاده شده است.

این آیین در ایران روایی یافت و پس از آن در قلمرو جهانشاهی روم چند تن از پادشاهان این سرزمین به آیین مهر گرویدند.

این آیین در پی کشاکش‌های روزگار و ناسازی کسانی که با آن دمساز نبودند، اندک اندک از میان رفت؛ اما در ژرفای فرهنگ و تبارشناسی ایران بر جای مانده است.

خورشید سومین نمود مهر است. یادگار و بازتاب این نمود هنوز در زبان پارسی برجاست و اندک اندک مهر باستانی با خورشید درآمیخت و در باورشناسی مهری، خورشید، ستارگان و آسمان کارکردی بنیادین دارند.

به هر روی، ما هنوز نمادهای خورشیدی را بر خوان آیینی شب یلدا می‌بینیم که یکی از برجسته‌ترین و بنیادی‌ترین این نمادها، انار است که در رنگ و ریخت یادآور خورشید است.

در سالیان پسین هندوانه نیز بر این خوان افزوده شده است.

درباره‌ی آیین‌ها و رسوم سنتی شب یلدا، آگاهی باریک و روشنی در دست نیست؛ زیرا آبشخورهای مهری از میان رفته؛ اما بر پایه‌ی آن‌چه که در خوان یلدا می‌بینیم، می‌توان رسم و راه‌های این آیین کهن را گمان زد.

بیک نمونه از این آیین‌ها دانه‌های خشک است که به شیوه‌ای رازآلود بر خوان شب یلدا می‌نهند و ایرانیان با این دانه‌ها و آجیل، مهر را به پاس دهش‌های او به جهانیان بزرگ می‌دارند.

 از سوی دیگر، شب یلدا در نخستین شب از دی‌ماه برگزار می‌شود که درازترین شب سال هم هست و در چنین شبی نیاز به خورشید و دمیدن آن بیش از هر زمان دیگری جان‌ها را برمی‌انگیزد و به شور می‌آورد.

 از این‌روی ایرانیان می‌کوشند این شب را با دمیدن خورشید به شیوه‌های گوناگون زنده بدارند که نشستن بر خوان شب یلدا، یکی از این آیین‌هاست.

 خواندن دیوان‌های شعر پارسی و خصوصا دیوان حافظ و فال گرفتن با آن و همچنین گرد یکدیگر برآمدن و به بزم نشستن و شب را در کنار خویشان و دوستان گذرانیدن هم از دیگر آیین‌های کهن شب یلدا ست"

نویسنده: میرجلال الدین کزازی

 

دیدگاه‌ها

دیدگاه شما

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.

تازه‌ترین‌ها

زاویه و محل برخورد سیارک منقرض‌کننده دایناسورها ویرانگر بود

زاویه و محل برخورد سیارک منقرض‌کننده دایناسورها ویرانگر بود

دختر ۱۸ ساله رشتی به دست برادرش در آتش سوخت

دختر ۱۸ ساله رشتی به دست برادرش در آتش سوخت

ترانه «رد پا» با صدای شهاب مظفری ویژه قسمت ۲۴ سریال دل

ترانه «رد پا» با صدای شهاب مظفری ویژه قسمت ۲۴ سریال دل

عبور بن سلمان از ترامپ

عبور بن سلمان از ترامپ

آواز استاد حسام الدین سراج برای رومینا

آواز استاد حسام الدین سراج برای رومینا

کتاب صوتی «دفترچه ممنوع» قسمت پنجم

کتاب صوتی «دفترچه ممنوع» قسمت پنجم

اولین گفتگوی تصویری با بهمن خاوری و پدرش

اولین گفتگوی تصویری با بهمن خاوری و پدرش

حسن ریوندی؛  قصه گل و تگرگ

حسن ریوندی؛ قصه گل و تگرگ

ویدیو / حرف های شنیدنی فریدون آسرایی از عاشق شدن اش

ویدیو / حرف های شنیدنی فریدون آسرایی از عاشق شدن اش

ویدیویی حیرت انگیز از قوی ترین کاتیوشا در جهان

ویدیویی حیرت انگیز از قوی ترین کاتیوشا در جهان

معرفی کامل سریال پرگار؛ خلاصه داستان و بازیگران

معرفی کامل سریال پرگار؛ خلاصه داستان و بازیگران

ویدیویی زیبا از شهر بوینس آیرس پایتخت آرژانتین

ویدیویی زیبا از شهر بوینس آیرس پایتخت آرژانتین

آمار کرونا / هفتم خرداد 99

آمار کرونا / هفتم خرداد 99

تهران لرزید/ اعزام 2 تیم ارزیاب به منطقه

تهران لرزید/ اعزام 2 تیم ارزیاب به منطقه

ناگفته‌های بهمن خاوری دوست پسر رومینا اشرفی از یک رابطه‌ی نافرجام

ناگفته‌های بهمن خاوری دوست پسر رومینا اشرفی از یک رابطه‌ی نافرجام

عکس خصوصی رومینا اشرفی و بهمن دوست پسرش / این عکس پدر تالشی را از خود بی خود کرد

عکس خصوصی رومینا اشرفی و بهمن دوست پسرش / این عکس پدر تالشی را از خود بی خود کرد

چرا حساس هستیم؟ آیا حساسیت بد است؟

چرا حساس هستیم؟ آیا حساسیت بد است؟

نشانه‌های ازدواج موفق؛ آیا ازدواج شما موفق است؟

نشانه‌های ازدواج موفق؛ آیا ازدواج شما موفق است؟

مداحی که کرونا را مسخره می‌کرد کرونا گرفت و فوت کرد؛ آخرین سخنان او قبل از مرگ را بشنوید

مداحی که کرونا را مسخره می‌کرد کرونا گرفت و فوت کرد؛ آخرین سخنان او قبل از مرگ را بشنوید

توضیح مقام قضایی درباره نحوه قتل رومینا؛ چرا بازپرس رومینا را به پدر تحویل داد؟

توضیح مقام قضایی درباره نحوه قتل رومینا؛ چرا بازپرس رومینا را به پدر تحویل داد؟

پدر رومینا به زندان می‌رود

پدر رومینا به زندان می‌رود

تازه ترین آمار از مبتلایان و فوتی های کرونا در ایران؛ 6 خرداد

تازه ترین آمار از مبتلایان و فوتی های کرونا در ایران؛ 6 خرداد

تکرار سناریوی «خانه پدری» برای رومینای ۱۴ ساله

تکرار سناریوی «خانه پدری» برای رومینای ۱۴ ساله

اجرای طرح ترافیک در تهران لغو شد

اجرای طرح ترافیک در تهران لغو شد

4 پدیده تلویزیونی رمضان 99

4 پدیده تلویزیونی رمضان 99