اپلیکیشن بخار

گشتی در حافظیه در روز بیستم مهرماه ، بزرگداشت حافظ

 

بیستم مهرماه، روز بزرگداشت حافظ
خواجه شمس الدین محمد شیرازی شاعر و حافظ قرآن، متخلص به حافظ و معروف به لسان الغیب از بزرگترین شاعران غزل سرای ایران و جهان به شمار می رود. حافظ را نمی توان از سنخ شاعران تک بعدی و تک ساحتی محسوب و تفکر شاعرانه اش را تنها به یک وجه خالص تفسیر و تاویل کرد.


شعر حافظ دارای ابعاد گوناگون و متنوع سرشار از راز و رمز و پرسش از حقیقت هستی است.
صبحدم از عرش می آمد خروشی، عشق گفت
قدسیان گویی كه شعر حافظ از بر می كنند


خواجه شمس الدین محمدبن محمد حافظ شیرازی، از بزرگترین شاعران نغزگوی ادبیات فارسی است. حافظ در اوایل قرن هشتم ه‍.ق- حدود سال 727- در شیراز دیده به جهان گشود. پدرش بهاءالدین، بازرگان و مادرش اهل كازرون بود. پس از مرگ پدر، شمس الدین كوچك نزد مادرش ماند و در سنین نوجوانی به شغل نانوایی پرداخت. در همین دوران به كسب علم و دانش علاقه مند شد و به درس و مدرسه پرداخت. بعد از تحصیل علوم، زندگی او تغییر كرد و در جرگه طالبان علم درآمد و مجالس درس علمای بزرگ شیراز را درس كرد. او به تحقیق و مطالعه كتابهای بزرگان آن روزگار- از قبیل كشاف زمخشری، مطالع الانظار قاضی بیضاوی و مفتاح العلوم سكاكی و امثال آنها- پرداخت. همچنین در مجالس درس قوام الدین ابوالبقاء عبدالله بن محمود بن حسن اصفهانی شیرازی نیز حضور داشت.


حافظ- همچنانكه از تخلص او برمی آید- قرآن را از حفظ داشت و به چهارده شكل (قراآت هفتگانه) می خواند. حافظ دارای زن و فرزندان بود. در غزلیاتش به مرگ یكی از فرزندانش اشاره كرده است:
دلا دیدی كه آن فرزانه فرزند
چه دید اندر خم این طاق رنگین؟
به جای لوح سیمین در كنارش
فلك بر سر نهادش لوح سیمین


حافظ به سفر علاقه ای نداشت و چون دلبستگی خاصی به شیراز داشت تقریبا تا آخر عمر از شیراز خارج نشد و تنها یكبار به شهر یزد سفر كرد ولی به خاطر ملالت از یزد و یزدیان به شیراز بازگشت:
دلم از وحشت سكندر بگرفت
رخت بربندم و تا ملك سلیمان بروم
همچنین به دعوت سلطان محمود دكنی راهی دكن شد ولی در جزیره هرمز گرفتار طوفان گردید و به همین دلیل سفر خود را آغاز نكرده به پایان برد و به شیراز بازگشت.


حافظ مردی بود ادیب، عالم به علوم ادبی و شرعی و آگاه از دقایق حكمی و حقایق عرفانی. استعداد خارق العاده او در تلفیق مضامین و آوردن صنایع گوناگون بیانی در غزل او را سرآمد شاعران زمان خویش و حتی تمامی شاعران زبان فارسی كرده است. او بهترین غزلیات مولوی، سعدی، كمال، اوحدی، خواجو و سلمان را استقبال كرده است اما دیوان او به قدری از بیتهای بلند و غزلیات عالی و مضمونهای نو پر است كه این تقلیدها و تأثرها در میان آنها كم و ناچیز می نماید. علاوه بر این، مرتبه والای او در تفكر عالی و حكمی و عرفانی و قدرتی كه در بیان آنها به فصیح ترین و خوش آهنگ ترین عبارات داشته، وی را به عنوان یكی از بزرگترین و تاثیرگذارترین شاعران ایران قرار داده و دیوانش را مورد قبول خاص و عام ساخته است.


این نكته را نباید فراموش كرد كه عهد حافظ با آخرین مراحل تحول زبان فارسی و فرهنگ اسلامی ایران مصادف بود. از این روی زبان و اندیشه او در مقایسه با استادان پیش از وی به ما نزدیك تر است و به این سبب است كه ما حافظ را بیشتر از شاعران خراسان و عراق درك می كنیم و سخن او را بیشتر می پذیریم.


از دیگر نكات اشعار او، توجه خاص او به استفاده از صنایع مختلف لفظی و معنوی است به نحوی كه كمتر بیتی از او می توان یافت كه خالی از نقش و نگار صنایع باشد. اما چیره دستی او در به كار بردن الفاظ و صنایع به حدی است كه صنعت در سهولت سخن او اثری ندارد و كلام او را متكلف نمی نماید.


برخلاف اطلاعات حافظ از دقایق عرفانی و اشارات مكرر او به نكات عرفانی، حافظ پیرو طریقتی خاص نبوده است بلكه به عقیده بسیاری، خود او به تنها مراحل سلوك و كمال را طی كرده و به درجاتی نیز رسیده است.


دیوان كلیات او مركب است از غزلیات، چند قصیده، قطعه، رباعی و دو مثنوی كوتاه با نامهای «آهوی وحشی» و «ساقی نامه».


از نكات قابل توجه درباره دیوان حافظ، رواج "فال گرفتن"- تفأل- از آن است كه سنتی تازه نیست و از دیرباز درمیان آشنایان شعر او متداول بوده است و چون در هر غزلی از دیوان حافظ می توان- به هر تأویل و توجیه- بیتی را حسب حال فال گیرنده یافت، او را « لسان الغیب» لقب داده اند.


حافظ با توان شاعری بسیار داستان‌های قرآنی را با اشاره‌های ظریف در شعرش بیان می‌كند اما به واقع او ناظم شعر نیست كه به بیان روایی داستان بپردازد بلكه شاعری تواناست كه با تخییل و شناخت عمیق بسیاری از مسایل قرآنی و اجتماعی را در قالب شعر ارائه می‌دهد.


نگاه حافظ به جهان هستی نگاهی فراگیر است به گونه‌ای كه تمام مسایل مادی و معنوی را با بیانی شیرین و محكم و با بكارگیری استعاره و تشبیه، ایهام و مجاز و سایر صناعات ادبی بیان می‌كند.


زمانی كه با شاعری چون حافظ رو به رو هستیم در واقع با جهانی سرشار از ظرافت و معنا رو به روییم. گسترگی معنایی در شعر او به حدی است كه هر كس از دیدگاه خویش مفاهیم ذهنی متناسب با تفكر خود را در شعرش پیدا می ‌كند و نظری خاص درباره او ارائه می‌دهد.


‌اصطلاحات عرفانی كه در شعر حافظ بكار برده می‌شود، در اثر آگاهی كامل و شناخت معنایی صحیح است اما به واقع حافظ قبل از اینكه عارف باشد شاعری بزرگ و تواناست و تفكر شاعرانه‌اش بر عرفان او برتری دارد. حافظ دیدگاه عارفانه و امیدوار كننده دارد و عرفان به مفهوم واقعی كلمه در اشعار او نمایان است و در شعرش همواره امید به آینده‌ای روشن را نوید می‌دهد به گونه‌ای كه مخاطب با مطالعه اشعارش به نوعی لذت معنوی دست می‌یابد.


حافظ شاعری است كه در قرن حاكمیت زهد و ریا و خفقان، شعری فراگیر و رندانه دارد و از همه مسائل جهان هستی با بیانی ظریف و رندانه سخن می‌گوید و همواره از تظاهر و تزویر دوری می جوید و شعر برایش جنبه‌ای متعالی و آرمانی دارد.


اشعار حافـظ شیـرازی‎ بـا الـهـام‎ از تعالیم‎‎ ناب‎ اسلامی‎‎ و مفاهیم گرانقدر قرآنی سروده‎‎ شده است‎ و همگـی‎ ایـن‎ اشعـار حـاوی‎ كنایات‎‎‎ و استعارات زیبا و بی‎ نظیر است.


این‎‎‎ شاعر پرآوازه‎ ایران زمین در سال‎791 یا 792 هجری‎‎ قمـری دارفـانـی‎ را وداع گفت‎.
روحش شاد.

 

♦♦♦ روز بزرگداشت حافظ (2) ♦♦♦

 

اپلیکیشن بخار

کلید واژه‌ها

خبرهای مرتبط

دیدگاه‌ها

دیدگاه شما

تازه‌ترین‌ها

میوه مورد علاقه تان راز شخصیت شما را فاش می کند!

میوه مورد علاقه تان راز شخصیت شما را فاش می کند!

بازجویی های جدید از آرمان برای کشف جسد غزاله

بازجویی های جدید از آرمان برای کشف جسد غزاله

ایران با 2 مدال طلا، 2 نقره و 4 برنز بعنوان قهرمانی رسید

ایران با 2 مدال طلا، 2 نقره و 4 برنز بعنوان قهرمانی رسید

«۵۰۰ هزار ماسک» در پارکینگی در تهران کشف شد

«۵۰۰ هزار ماسک» در پارکینگی در تهران کشف شد

نحوه صحیح شستن دست  ها برای مقابله با ویروس کرونا را ببینید

نحوه صحیح شستن دست ها برای مقابله با ویروس کرونا را ببینید

زندگی شخصی و هنری لئوناردو دی کاپریو ، ازدواج و  روابط عشقی این بازیگر

زندگی شخصی و هنری لئوناردو دی کاپریو ، ازدواج و روابط عشقی این بازیگر

عکسهایی از مراسم ازدواج خواهر لیلا بلوکات در ایتالیا

عکسهایی از مراسم ازدواج خواهر لیلا بلوکات در ایتالیا

شمار قربانیان کرونا در ایران به ۸ نفر رسید / ابتلای شهردار منطقه 13 تهران به کرونا تایید شد

شمار قربانیان کرونا در ایران به ۸ نفر رسید / ابتلای شهردار منطقه 13 تهران به کرونا تایید شد

بازیگران سریال همگناه؛ خلاصه داستان و زمان پخش

بازیگران سریال همگناه؛ خلاصه داستان و زمان پخش

تریلری فوق العاده از یکی از بهترین سریال های تاریخ

تریلری فوق العاده از یکی از بهترین سریال های تاریخ

آسان ترین روش های تهیه اسکراب لب خانگی

آسان ترین روش های تهیه اسکراب لب خانگی

زلزله به بزرگی ۵.۷ آذربایجان غربی را لرزاند

زلزله به بزرگی ۵.۷ آذربایجان غربی را لرزاند

ویروس کرونا؛ برگزاری تمام مسابقات ورزشی در ایران بدون تماشاگر

ویروس کرونا؛ برگزاری تمام مسابقات ورزشی در ایران بدون تماشاگر

قائم مقام باشگاه شهر خودرو: مگر بازیکنان نفس نمی کشند/ باید بازی را لغو کنند

قائم مقام باشگاه شهر خودرو: مگر بازیکنان نفس نمی کشند/ باید بازی را لغو کنند

تولید یک قسمت ویژه از سریال «فرندز» پس از ۱۵ سال

تولید یک قسمت ویژه از سریال «فرندز» پس از ۱۵ سال

چگونه در مکان های عمومی و شلوغ  در برابر ویروس کرونا از خود محافظت کنیم؟

چگونه در مکان های عمومی و شلوغ در برابر ویروس کرونا از خود محافظت کنیم؟

جزیئیات تعطیلی مراکز آموزشی ، ورزشی و  فرهنگی هنری

جزیئیات تعطیلی مراکز آموزشی ، ورزشی و فرهنگی هنری

گران ترین حیوانات باغ وحش های جهان

گران ترین حیوانات باغ وحش های جهان

دلیل وجود لکه های سفید روی ناخن چیست؟

دلیل وجود لکه های سفید روی ناخن چیست؟

کدام بیمارستان ها بیماران مبتلا به کرونا را پذیرش می کنند

کدام بیمارستان ها بیماران مبتلا به کرونا را پذیرش می کنند

بهترین رنگ ها برای دیوار خانه در سال 99

بهترین رنگ ها برای دیوار خانه در سال 99

استارت تیم‌ملی کاراته برای حضور در اتریش

استارت تیم‌ملی کاراته برای حضور در اتریش

مراقبت از ورزشکاران و تماشاگران مقابل «کرونا» در دستور کار وزارت ورزش

مراقبت از ورزشکاران و تماشاگران مقابل «کرونا» در دستور کار وزارت ورزش

با اضطراب ویروس کرونا چکار کنیم؟ + فیلم

با اضطراب ویروس کرونا چکار کنیم؟ + فیلم

اکسسوری های ترند سال 2020 را بشناسید

اکسسوری های ترند سال 2020 را بشناسید